Oratie Martine Coene: Auris ipsa loquitur

Stimulus en taalaanleg in de taalontwikkeling van dove kinderen

Door: Martine Coene

Al eeuwenlang is de mens geboeid door de vraag wat er nu precies nodig is opdat een kind tot een normale taalontwikkeling zou komen. De geschiedenis heeft een aantal anekdotes over gruwelijke experimenten waarbij kinderen jarenlang zonder gesproken taalinput opgroeien. Men dacht zo de mogelijke aangeboren voortbeschiktheid voor taal en de rol van gesproken taalinput in het taalontwikkelingsproces te kunnen vastleggen.

Doorsnede van het oor met cochleair implantaat

Gelukkig zijn we ondertussen zo ver dat we niet langer kinderen in afzondering doen opgroeien om het mysterie van de taalontwikkeling te ontsluieren. Vandaag de dag wordt 2% van alle baby’s geboren met een zwaar bilateraal gehoorverlies. In tegenstelling tot de kinderen in de eerder genoemde experimenten, groeien zij gelukkig niet op in een sociaal isolement. Dankzij de medische en technologische vooruitgang van de laatste decennia kunnen veel van deze kinderen op een verschillende leeftijd toegang krijgen tot gesproken taal dankzij een cochleair implantaat. Dit maakt het mogelijk om niet alleen de aard van het menselijk taalvermogen en de rol van het kritische venster hierin te bestuderen, maar ook wat de invloed van taalstimuli is op de ontwikkeling van dit vermogen. Analyse van spontane taaldata van deze kinderen toont aan dat kinderen die geïmplanteerd worden vóór de leeftijd van 16 maanden de grootste kans maken op een normale taalontwikkeling: zij hebben een kleinere initiële achterstand en maken zich het taalsysteem sneller eigen dan kinderen die later werden geïmplanteerd. Hierdoor lopen ze die kleine taalachterstand zelfs gedeeltelijk in.
 

Dat taal en gehoor onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn, wordt duidelijk wanneer men ook de kwaliteit van de spraakstimuli meeneemt als factor in het taalontwikkelingsproces. Het is bekend dat gehoorgestoorden in het bijzonder problemen hebben met de perceptie van spraak in rumoerige omstandigheden. Of dit perceptueel deficiet een belangrijke invloed heeft op de verwerving van grammatica bij deze kinderen is één van de fascinerende vragen waar ik op 12 november (om 15.45 uur) nader wil op ingaan.

Oratie John H.A.L. de Jong

Op 10 december a.s. houdt John H.A.L. de Jong zijn inaugurale rede bij de ambtsaanvaarding van de bijzondere leerstoel Language Testing. Deze leerstoel is ingesteld door Pearson plc in Londen, de grootste educatieve uitgeverij ter wereld. Het doel van de leerstoel is onderzoekssamenwerking tot stand te brengen tussen Pearson en de VU. De eerste stap daarin is een aio-project dat volledig gefinancierd wordt door Pearson en dat met ingang van 1 februari 2010 op de afdeling T&C wordt uitgevoerd door Rebecca Present-Thomas.

Oratie Irene Costera Meijer op 3 September

Op 3 September 2009 zal Prof. Dr. Irene Costera Meijer haar oratie houden, getiteld “Waardevolle Journalistiek. Kwaliteit van leven als normatief ijkpunt voor nieuwsmedia". Hiermee zal zij het ambt aanvaarden van hoogleraar Journalistiek aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

Irene Costera Meijer is in Nederland een van de meest toonaangevende onderzoekers op het gebied van media en journalistiek, en wordt door dagbladen en omroepen veel gevraagd als adviseur. In 2006 is van haar hand De Toekomst van het Nieuws verschenen; in dit boek behandelt zij de vraag hoe journalisten en programmamakers het beste jongeren onder de 30 kunnen interesseren voor journalistieke informatievoorziening.

Irene Costera Meijer combineert het hoogleraarschap Journalistiek aan de Vrije Universiteit Amsterdam met het lectoraat Media and Civil Society van Hogeschool Windesheim Zwolle. Kijk voor meer informatie op de webpagina van Prof. Costera Meijer en op de homepage van de Masteropleiding Journalistiek.